Ev yapımı atıştırmalıklar arasında bulgur ve fındık barı, beslenme değeri ve doyuruculuğu bakımından öne çıkan bir seçenektir. Ancak bu karışımın uzun ömürlü kalması için göz ardı edilemez bir faktör vardır: ışık maruziyeti. Bulgur ve fındık, güneş ışığı ve yapay ışık altında fiziksel ve kimyasal bozulmalara uğrar.
Bulgur, haşlanmış ve kurutulmuş buğday tanelerinden oluşur. Fındık ise yüksek yağ içeriğine sahip bir kuruyemişdir. Her iki bileşen de ışığa duyarlı bileşenler barındırır. Özellikle fındıktaki yağlar, ışık altında oksidasyona uğrayarak rancid (bayatlayan) bir tat ve koku kazanır. Bu, barınızın tüm lezzetini yok edebilir.
Işık maruziyetinin bulgur ve fındık barına etkileri şu şekildedir:
Tüm ışık türleri eşit oranda zarar vermez. Doğal güneş ışığı, özellikle saatlerce maruziyet söz konusu olduğunda, en yıkıcı etkiye sahiptir. UV-B ve UV-A ışınları, fındık yağlarının oksidatif bozulmasını hızlandırır.
Yapay ışık kaynakları ise daha az zararlı ancak yine de ihmal edilemez. Fluorsan lambalar, kuvvetli LED aydınlatma ve halogen lambalar, güneş ışığından daha zayıf da olsa benzer etkilere neden olabilir. Işıksız saklama ortamında ise bu riskler neredeyse tamamen ortadan kalkar.
Bulgur ve fındık barını ışıktan korumanın temel yolu doğru ambalaj seçimidir. Opak (ışık geçirmeyen) malzemeler kullanmak zorunludur. Şeffaf plastik torbalar, hiçbir koruma sağlamadığı için tercih edilmemelidir.
| Ambalaj Türü | Işık Geçirgenliği | Nem Direnci | Uygunluk Oranı |
|---|---|---|---|
| Opak kraft kağıt ve alüminyum folyo çift tabaka | Hiç geçirmez | Yüksek | %95 |
| Koyu renkli plastik poşet (polyetilen) | Çok az geçirir | Orta | %85 |
| Alüminyum folyo (tek katman) | Hiç geçirmez | Orta | %90 |
| Cam kavanoz (koyu renk) | Çok az geçirir | Yüksek | %80 |
Kraft kağıt ve alüminyum folyo kombinasyonu, uygulanması kolay ve etkili bir seçimdir. Alüminyum folyo, ışığı yüz yüze yansıtarak barınızın içini tamamen karanlık tutarken, kraft kağıt da mekanik dayanım sağlar. Barları bu şekilde paketledikten sonra, ek koruma için koyu renkli bir kutuya koyabilirsiniz.
Plastik poşet kullanacaksanız, opak ve siyah renkli poşetleri seçin. Açık sarı, beyaz veya şeffaf poşetler, ışığın belirli bir bölümünü geçirir ve yeterli koruma sağlamaz.
Ambalaj kadar önemli olan diğer faktör, barın saklandığı ortamdır. Oda sıcaklığında, loş bir ortam, bulgur ve fındık barının en iyi performans gösterdiği koşuldur.
Sıcaklık: 15-20°C arası ideal aralıktır. Daha sıcak ortamlar yağ oksidasyonunu hızlandırır. Buzdolabı (4-8°C) da seçenek olabilir, ancak nem problemi yaşanabilir. Dondurucu (-18°C ve altı) uzun süreli saklama için uygundur.
Nem: %40-60 arasında tutulmalıdır. Çok kuru ortam bulguru gevrekleştirebilir, çok nemli ortam ise mantar ve küf riskini artırır. Barları kapalı bir konteyner içinde saklamak, nem düzeyini kontrol altında tutmaya yardımcı olur.
Işık kaynağından uzaklık: Pencereler, ışık anahtarları ve harita aydınlatmaları olan alanlardan uzak durulmalıdır. Mutfak dolabının en içeri köşesi veya koyu bir saklama kutusunun içi ideal yerlerdir.
Bulgur ve fındık barı, uygun koşullarda 2-3 ay raf ömrüne sahiptir. Ancak ışık maruziyeti altında bu süre önemli ölçüde kısalır; 1-2 haftaya düşebilir.
Her paketlenmiş barının üzerine hazırlama tarihi yazın. Karışık yağ içeriğinin yüksek olması nedeniyle, barları ilk hazırlandıktan sonra ilk 1 ay içinde tüketmeyi planlayın. Eğer uzun süreli saklamayı düşünüyorsanız, dondurucuda saklayın ve kullanmadan 24 saat önce oda sıcaklığına gelmesini sağlayın.
Bulgur ve fındık barınız hazırladıktan sonra, paketlemeyi hemen yapın. Soğuduktan sonra bile ışık maruziyetine maruz kalmak meydana gelmeye başlar. Ayrıca, barları dilim halinde keserseniz, kesik yüzeyler ışık absorpsiyonuna daha açık hale gelir. Bu nedenle barları bütün olarak saklayıp, kullanmadan kısa süre önce kesin.
Eğer cam kavanoz kullanıyorsanız, kavanozun koyu renkli ve opak olduğundan emin olun. Şeffaf cam kavanozları, üzerlerine alüminyum folyo sarabilir veya koyu bir torbaya koyabilirsiniz.
Barları ailenizle veya arkadaşlarınızla paylaşmayı düşünüyorsanız, her paketin ışıktan korunduğundan emin olun. Küçük, opak poşetler ideal seçimdir. Bununla birlikte, barınızın fiziksel dış görünüşünde solma veya renk değişimi görüldüğünde, tat ve aromasında da bozulma meydana gelmiştir ve tüketimi tercih etmemelisiniz.