Ev yapımı bir atıştırmalığın en büyük avantajı içine ne koyduğunuzu bilmenizdir; en büyük eksiği ise paketin üzerinde bir besin değeri tablosu bulunmamasıdır. Oysa atıştırmalık kalori hesaplama işi, mutfak terazisi ve bir hesap makinesiyle on beş dakikada bitirilebilecek kadar basit bir aritmetik problemidir. Mantık şu: tarifin toplam enerjisi malzemelerin enerjilerinin toplamıdır ve pişirme sırasında değişmez; değişen tek şey ağırlıktır. Bu iki cümleyi kavradığınızda granoladan jerky'ye kadar her tarifin gramajını ve kalorisini kendiniz çıkarabilirsiniz.
Hesabın ilk aşaması tarifi "bardak, kaşık, tutam" dilinden gram diline çevirmektir. Hacim ölçüleri malzemenin yoğunluğuna göre iki katına kadar sapabilir: bir su bardağı yulaf ezmesi yaklaşık 85-90 g gelirken aynı bardak dolusu kuru üzüm 150 g civarındadır. Bu yüzden hesap yapacaksanız tarifi bir kez terazi ile tekrar yazmanız gerekir.
Kaseyi teraziye koyup dara alın, her malzemeyi sırayla ekleyip ara değerleri not edin. Sıvı yağ, bal, tahin gibi kalorisi yüksek malzemelerde 10 g'lık bir hata bile toplamda 90 kcal fark yaratır; bu nedenle özellikle yağ ve şurup grubunu kaşıkla değil terazi ile ölçün. Elinizde net bir gram listesi olduğunda tarifin toplam çiğ ağırlığı da otomatik olarak çıkar.
100 g başına yaklaşık enerji değerlerini bir kez yazıp mutfak dolabına asmanız yeterli. Aşağıdaki değerler ev yapımı atıştırmalıklarda en sık kullanılan kalemler için pratik yaklaşık değerlerdir:
| Malzeme | 100 g ≈ kcal | 1 g için katsayı |
|---|---|---|
| Yulaf ezmesi | 380 | 3,8 |
| Badem / ayçiçek çekirdeği | 580 | 5,8 |
| Ceviz / fındık | 640 | 6,4 |
| Tahin | 590 | 5,9 |
| Sıvı yağ | 890 | 8,9 |
| Bal / pekmez | 310 | 3,1 |
| Kuru üzüm / hurma | 290 | 2,9 |
| Kakao tozu | 230 | 2,3 |
| Çiğ patates | 77 | 0,77 |
| Çiğ tatlı patates | 86 | 0,86 |
Her malzemenin gramını katsayısıyla çarpıp toplarsınız. Örnek bir granola harcı: 300 g yulaf (1140), 100 g badem (580), 50 g ayçiçek çekirdeği (290), 80 g bal (248), 60 g sıvı yağ (534), 60 g kuru üzüm (180). Toplam çiğ ağırlık 650 g, toplam enerji 2972 kcal.
Fırın kaloriyi yok etmez, suyu uçurur. Yani toplam kcal sabit kalırken ağırlık düşer ve birim ağırlıktaki enerji yoğunluğu artar. Kayıp oranı yönteme göre ciddi biçimde değişir:
| Ürün | Ağırlık kaybı | Sonuç |
|---|---|---|
| Kavrulmuş kuruyemiş | %2-5 | Neredeyse değişmez |
| Fırın granola | %8-15 | Hafif yoğunlaşma |
| İnce kraker, galeta | %15-25 | Belirgin yoğunlaşma |
| Fırında patates cipsi | %60-70 | Çok yüksek yoğunluk |